Khi ba địa phương giàu có bậc nhất phía Nam hợp nhất thành một, câu hỏi lớn không chỉ là “thành phố lớn cỡ nào” mà là “nó định hình lại cả vùng kinh tế trọng điểm phía Nam ra sao”. Dự thảo Quy hoạch Tổng thể TP.HCM 2025–2050 cho thấy một tham vọng: biến siêu đô thị thành hạt nhân dẫn dắt toàn vùng bằng một cấu trúc không gian mạch lạc.
Vị thế nền tảng của hạt nhân vùng
TP.HCM hiện hữu đã đóng góp:
- Hơn 70% GRDP vùng Đông Nam Bộ.
- Khoảng 23% GDP cả nước và khoảng 21% FDI cả nước.
- Lực lượng lao động khoảng 7,5 triệu người (2024), lớn nhất cả nước, gấp khoảng 1,8 lần Hà Nội.
Sau sáp nhập, sức mạnh này được cộng hưởng thêm nền công nghiệp Bình Dương và cụm cảng – công nghiệp – du lịch Bà Rịa – Vũng Tàu.
Cấu trúc “5 cực – 5 hệ liên kết – 10 vùng”
Dự thảo tổ chức không gian phát triển theo mô hình 5 cực động lực, 5 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị (kèm 17 cụm kinh tế, 6 khu đặc thù). Năm cực gồm: lõi trung tâm quốc tế; đổi mới sáng tạo phía Đông; công nghiệp – logistics phía Bắc; cảng biển – thương mại tự do phía Nam; và biển – du lịch.
Đáng chú ý là 5 hệ liên kết định hình dòng chảy kinh tế toàn vùng:
- Hành lang kinh tế Bắc – Nam: Mộc Bài – Củ Chi – lõi trung tâm – Thủ Đức – Dĩ An – Biên Hòa – Phú Mỹ – Cái Mép.
- Hành lang kinh tế Đông – Tây: từ ĐBSCL qua lõi đến Cần Giờ – Vũng Tàu – Long Thành.
- Hành lang công nghiệp – logistics đa phương thức: Vành đai 3, 4, đường sắt hàng hóa, ICD, sân bay Long Thành.
- Hạ tầng đô thị đa tầng (TOD, đường sắt đô thị, hạ tầng số).
- Hành lang xanh – xanh dương (các sông Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè, Soài Rạp, Thị Vải, rừng Cần Giờ, hồ Dầu Tiếng).
Bộ khung hạ tầng kết nối vùng
Cấu trúc giao thông đô thị được thiết kế gồm 9 trục xuyên tâm (4 Bắc – Nam, 5 Đông – Tây), 3 vành đai và 2 hành lang phát triển. Cùng với đó là loạt cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, TP.HCM – Mộc Bài, TP.HCM – Chơn Thành, Bến Lức – Long Thành, và cấu trúc hàng không hai cực Tân Sơn Nhất – Long Thành.
Hàm ý đầu tư
- Bất động sản đi theo hành lang: những giao điểm giữa các trục xuyên tâm và vành đai (đặc biệt Vành đai 3, 4) là nơi giá trị đất có tiềm năng tăng theo hạ tầng.
- Logistics và công nghiệp: hưởng lợi từ hệ liên kết đa phương thức và cụm cảng.
- Rủi ro: nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026–2030 lên tới 8,0–8,9 triệu tỷ đồng – rất lớn, phụ thuộc khả năng huy động. Tiến độ hạ tầng có thể trượt so với kế hoạch.
Đây là quy hoạch dự thảo. Nhà đầu tư nên bám theo tiến độ thực thi hạ tầng thực tế thay vì kỳ vọng toàn bộ bản đồ được hiện thực hóa đúng mốc.